Bernard Russell’ın Batı Felsefesi Tarihi Çevirisi Üzerine

Elimde Bernard Russell‘in büyük eseri Batı Felsefesi Tarihi‘nin 1972 baskısı var. Çevirmeni Muammer Sencer. Bu kitap daha sonra başka bir yayınevi tarafından tekrar basılmış. Bu çok önemli kitabı çevirdiği için öncelikle Muammer Sencer’e teşekkür ederim. Ancak çeviride çok bariz bir takım yanlışlar ve yanlış olmayıp da düzeltilebilecek noktalar gördüm. Kitabın orjinali de elimde olduğu için Türkçe çeviriyi orjinali ile karşılaştırarak okuyorum. Ne var ki bu çeviri ile ilgili bir takım eleştirilerim bulunuyor.

Olumsuz noktaları belirtmeden önce olumlu noktaları belirteyim.

1. Çok önemli bir yapıttır. Türkçe’ye kazandırdığı için minnettarız.

2. Çeviride olabildiğince öz Türkçe kullanılmasını her şeye rağmen olumlu buldum.

3. Geniş açıklamalı bir önsöze kitapta yer verilmesi de olumludur.

Ancak, çeviri ile ilgili bazı olumsuzluklar bulunuyor. Bunlar:

1. Kitabın çevirisinde olumlu bulduğum öz Türkçeleştirme yer yer kitabı anlaşılmaz kılan başlıca sebep haline geliyor. Kitabın orjinali oldukça sade bir İngilizce ile yazılmıştır ve popüler bir kitaptır. Yani orta düzey insanlara seslenir. Öyleyken, kitabın Türkçesinde yer yer çok akademik bir eser havası vardır. Orjinalinde bu hava yoktur. Kitabın dili orjinalindeki sadelikten uzaklaştırılmıştır.

2. Çeviride öz Türkçeleştirme anlayışı benimsenmiş olmasına rağmen, bir çok yerde gereksiz Latince sözcükler tercih edilmektedir. Örneğin “aziz” kelimesi yerine “Sanctus” kullanılmaktadır. Bu kullanım bütünüyle gereksizdir ve kitabın okunurluğunu azaltmaktadır. Kitabın orjinalinde Latince değil, aziz anlamına gelen İngilizce “saint” kelimesi kullanılır. Bir başka örnek de kitapta Süryaniler ya da Nasturiler yerine Nestoriusçular denmektedir.

3. Kitabın önsözleri ileri derecede anlaşılmazdır. En basit mantık ve küme kuramları bile anlaşılmaz bir kılıfa sokularak açıklanmıştır. Bu önsözlerin amacı Russell’in felsefe ve mantığa katkılarını anlaşılır hale getirmek olduğuna göre, önsözlerin anlatımının kitabın kendi öz anlatımından daha anlaşılmaz olması kabul edilemez. Ayrıca bu önsözlerde İngilizce “set” kelimesi yerine “küme” değil, “cümle” sözcüğü kullanılıyor ki yanlıştır.

4. Çeviride çok bariz hatalar vardır. Ben ancak ikinci cildi okurken bu hataları işaretleme gereği duydum. Birinci ciltteki hataları kaydetmemiş olmam, bu ciltte hiç hata olmadığı anlamına gelmez. Ayrıca bu hataların bir kısmı çeviri hatasından çok, dizgi hatası gibi duruyor.

Örnek olsun diye aşağıya sayısı hiç de az olmayan çeviri hatalarından bazılarını alıyorum.

2. Cilt, sayfa 39:
Yanlış: “kütlelerine”
Doğrusu:“kültlerine”

2. Cilt, sayfa 42:
Yanlış: “bunu yapmalarını buyurdum”
Doğrusu: “bunu yapmamalarını buyurdum ”

2. Cilt, sayfa 42:
Yanlış: “tanrı bir görü durumunda…”
Doğrusu:“tanrı bir vahiy anında…”

2. Cilt, sayfa 43:
Yanlış: “karmaşık evliliklerin”
Doğrusu:“karışık (yabancılarla) evliliklerin”

2. Cilt, sayfa 47:

Yanlış: “kutsal kapları alıp onlara tanrının resmini yaptırdı…”
Doğrusu:“kutsal kapları kaldırtıp, onların yerine Zeus’un imgelerini (resim ya da put) koydurttu…”

2. Cilt sayfa 48:

Yanlış: “hasmonaeos oğulları olarak tanınmıştı…”
Doğrusu:“hasmonaeos hanedanı olarak adlandırılmıştı…”

2. Cilt sayfa 48:
Yanlış: “antiokhos döneminde yapılan eziyetler yahudi anıtları için…”
Doğrusu:“IV. antiokhos döneminde yapılan eziyetler yahudi tarihi için…”

2. Cilt s. 51:
Yanlış: “…adalet düşüncesine sahip insanoğludur.”
Doğrusu:“..doğruluk sahibi olan İnsan’ın Oğludur (İsa).”

2. Cilt s. 51:
Yanlış: “Yahudi olmayanlar…”
Doğrusu:“Yahudi olmayanların bazıları…”

2.cilt sayfa 58:
Yanlış: “al -Kimya…”
Doğrusu:“…simya…”

2. Cilt sayfa 70: Metin içine orjinal metin gibi dipnot girilmiş.

2. Cilt Sayfa 131:
Yanlış: “Bu konuda Gibbon şunları söyler: “Bir yerde bir Benediktus rahibinin şu itirafta bulunduğunu duydum ya da işittim: ‘Kendimi yoksulluğa adamam bana yılda bin taç kazandırıyor. İtaate adamam prens seviyesine çıkarmıştı.’ Rahibin, kendini lekesizliğe adamasının sonuçlarını unuttum.”
Doğrusu: “Bu konuda Gibbon şunları söyler: “Bir yerde bir Benediktus rahibinin şu itirafta bulunduğunu duydum ya da okudum: ‘Kendimi yoksulluğa adamam bana yılda bin altın kazandırıyor. İtaate adamam prens seviyesine çıkarıyor.’ Rahibin, bekarlık yemininin getirisinin ne olduğunu unuttum.”

2. Cilt Sayfa 188:

Yanlış: “Boyun eğmeyen Türkler hemen halifeleri sıfıra geri götürdü, canları istediği zaman kör edip öldürdü. Bununla birlikte halifelik sallantılı bir biçimde de olsa sürdü, Abbasi hanedanını en son halifesi 1256 yılında 800,000 Bağdatlıyla birlikte öldürüldü.”

Doğrusu: “(Harun Reşid’in) yerine geçen halife, ordusunu esas olarak boyun eğmez Türklerden oluşturmak hatasını işledi. Türkler kısa zamanda halifeyi bir kuklaya indirgediler ve canlarını sıkan halifeleri ya kör ettiler ya da öldürdüler. Bununla birlikte halifelik sallantılı bir biçimde de olsa sürdü, Abbasi hanedanını en son halifesi 1256 yılında 800,000 Bağdatlıyla birlikte Moğollar tarafından öldürüldü.”

Orjinal Metin: “His successor made the mistake of composing his army mainly of Turks, who were insubordinate, and soon reduced the caliph to a cipher, to be blinded or murdered whenever the soldiery grew tired of him. Nevertheless, the caliphate lingered on; the last caliph of the Abbasid dynasty was put to death by the Mongols in 1256, along with 800,000 of the inhabitants of Baghdad.”

2. Cilt, sayfa 214:

Yanlış: “Roma’nın düşüşünden beri yavaş yavaş kurulmuş olan bireşim (sentez) yetenekli ölçüde eksiksiz duruma geldi.”

Doğru: “Roma’nın düşüşünden beri yavaş yavaş vücuda gelen sentez, kendi imkanlarının elverdiği ölçüde tamamlanmıştı.”

Orjinal Metin: “The synthesis which had been gradually built up since the fall of Rome became as complete as it was capable of being.”

Reklamlar

About reset

Kimin söylediğini bırak, ne söylediğine bak.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: