Sanayi Kelime ve Deyimleri

Biz orta okuldayken Türkçe dersinde okuma parçaları işlenirdi. Defterimize parçanın adı yazıldıktan sonra “yeni kelimeler” diye başlık atılır; parçada geçen kelimelerin tanımları öğretmen tarafından yazdırılırdı.

Şimdi sanayilerde çalışan vatandaşlarımızın güzide Türkçemize eklemiş olduğu yeni kelimelerden bazılarını tanımlamak isterim.

ÇAKMA: Bir malın sahtesi ya da uydurulmuş versiyonu. Orjinalinin yerini tutmayan. Yan sanayiden bile kötü olan. Belli bir ustanın bir yedek parçayı değiştirerek yerine oturtmak amacıyla üzerinde değişiklik yapması sonucunda vücuda getirdiği uyduruk muadil. El hüneri kullanarak ve mevcut aletlerle belli bir işleve sahip bir ürünün derme çatma bir şekilde üretilmişi. Çakma ürün görevini bir şekilde yapar ancak hiç bir zaman güvenilir değildir ve ayrıca da çok çirkin görünür. Bu kelime anlam genişlemesine uğrayarak her şeyin sahtesi ve uyduruğu için kullanılmaya başlanmıştır. Çakma doktor, çakma mühendis vs.

ÇIKMA: Bir şeyin eskisi. Eskimiş ama işe yarar durumda olan. Yedek parçası pahalı olan markalarda çakma ya da yan sanayi kullanılmak istenmiyorsa çıkma tercih edilir. Genellikle hurdacılardan temin edilir. Şanslıysanız ustanın elinde ya da komşusunda çıkma vardır. Tabii elindeki çıkmayı satmak için usta size reklam yapabilir:

–Abi, çıkmasını al sen bunun, orjinaline para verme.

–Nasıl orjinalinin yerini tutar mı?

–Tabii abi, aynısı…

–İyi de nerden bulacağız ki şimdi onu?

–Şanslıymışsın abi, elimde var.

–Nasıl, güvenilir mi?

–Ne diyon abi, sıfır gibi…

SIFIR: Hiç kullanılmamış. Kutudan yeni çıkmış. Usta size sıfır diye bir ürün getirir. Ancak bu sıfırlar hiç bir zaman kutusunda değildir. Kutusu muhakkak açılmıştır. Ürünün sıfırlığı garanti değildir. Ama ustaya bakarsanız az kullanılmış ürün de sıfır kategorisine girer. Bu karışıklığı önlemek isteyen bazı satıcılar ürenlerini “sıfır, hiç kullanılmamış, açılmamış kutusunda” şeklinde ifadelerle tanımlayarak, kargaşalığı önlemeye çalışırlar.

YAN SANAYİ: Orjinali ile aynı özelliklere sahip olduğu iddia edilen, ancak Türkiye’deki imalathane ya da fabrikalarda üretilmiş olan maldır. Yan sanayinin iyisi de vardır kötüsü de… Bütün ustalar ve yedek parçacılar yan sanayi için “Abi orjinalinin aynısı” derler ancak yan sanayi üreticilerinin elinde orjinal kalıplar ve orjinal malzemeler bulunamayacağına göre, en iyi durumda mikrometre seviyesinde hatalı kalıplar kullanılması zorunludur. Bu nedenle yan sanayi bir ürünün orjinali gibi yerine oturamayacağı kesindir. Bu durumu bilen sanayiciler ve yedek parçacılar biraz sıkıştırıldığında “Abi orjinalinin yerini tutmaz tabii, paraya kıyıp orjinalini alacaksın” derler.

ORJİNAL: Orjinal yedek parça” tabirinin kısaltılmışıdır. Sanayinin kutsal kasesidir. Herkes orjinal yedek parça ister ama Şahincilerin dışında çok az kişi orjinal yedek parçaya erişebilir. Bunun nedeni fiyatıdır. Orjinal yedek parçalar yurt dışından gelir ve genellikle fiyatları el yakar. Bu nedenle orjinal yerine çıkma, yan sanayi; o da olmazsa çakma parçalar kullanılır.

About reset

Kimin söylediğini bırak, ne söylediğine bak.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: