Cazın Bir Tanımı (Kendi Anladığım Biçimde…)

Caz, Zenci müzik dehasının yarattığı, icrası üstün yetenek isteyen bir müzik türüdür. Bu müzik türünde 7’li akorların yanısıra, 9’lu, 11’li ve 13’lü akorlar da kullanılır. Caz müziği besteye olduğu kadar doğaçlamaya da dayalıdır, hatta çoğu zaman doğaçlama bestenin önüne ve yerine geçer. Güç, güç olduğu kadar da dinlemesi kolay bir tarzı vardır. Müzisyenlerin bireysel yetenek ve becerilerini ön plana çıkar. Müziğin melodik ve ritmik yapısı icra sırasında değişebilir.

Cazın bir çok dalı vardır. Dinamik yapısı yüzünden sürekli türlere ve akımlara bölünür. Belli kalıplara indirgenemez; dinamik, enerjik ve karmaşık yapısına karsın cazda bir havailik ve uçuculuk hissi vardır.

Caz, klasik müzik armonik teorisine dayanmasına rağmen, kendi armonisini yaratmıştır. Yer yer dissonansa ve atonaliteye izin verir. Uyuşumsuz, beklenmedik, şaşırtıcı olan harmonik ve melodik yapısı ile üstün müzik yeteneğine sahip müzisyenlerin icra edebildiği bir müzik tarzı olmuştur.

Jazz, klasik müziktir. Amerikan klasiği diye anılır. Ama onda klasik müziğin kuralcı yapısından eser yoktur. İcra yeteneğine ve doğaçlamaya dayalı bir müzik tarzı olduğundan akademilerde öğretilemez. Caz ancak kanlı canlı bireylerin elinde yaşar; nota sayfalarına hapsedilemez.

Jazz’ın başlangıcı tek bir noktadan olmadığı gibi, tek bir kıtada ya da tek bir insan tarafından da başlatılmış değildir. Onun kökeninin daha çok Güney Afrika zenci müziğine dayandığı söylenir. Öte yandan, cazın kaynakları pek çoktur. Bunlar arasında Amerikan köle türküleri olan Blueslar (hüzün türküleri), zencilerin koro ve iş müziği olan ragtime, zenci kilise müziği, askeri bando müziği ve klasik müzik sayılabilir. Sonraları bu Amerikan özelliklerine dünya müziği de eklenmeye başlamıştır.

Caz sürekli kendini yenileyen ele avuca sığmaz bir müzik tarzı olduğu için, gelişmesi halen sürmektedir. Caza yeni enstrümanlar, yeni icra teknikleri, yeni akorlar katılır. Yine de kendine özgü belirgin rengi ve tadı hiç değişmez. Dinleyicide genellikle uyandırdığı duygu, yaşam sevgisi, dans etme isteği, neşe ve hareketliliktir. En hüzünlü caz parçalarında bile bir espri, şaşırtmaca ve yer yer neşeye dönüş izlenir.

Caz müziğinde en sık kullanılan enstrümanlar nefesli çalgılar, vurmalı çalgılar, piyano ve gitardır. Ama en çok askeri bandolarda kullanılan çalgılar cazın omurgasını oluşturur. Vokal de cazda ana enstrumanlarlardan biridir. Koro cazda pek kullanılmaz. Caz icrası, müzisyenlerin birlikte çalmaları, peşinden bir müzisyenin soloya geçmesi, sonra tekrar birlikte çalmaları şeklinde icra edilir. Bir müzisyen solo çalmaya başlayınca diğerleri genellikle geri plana çekilir ve bir iki akor basmakla yetinirler. Buna rağmen caz bir solo müziği olmaktan ziyade bir topluluk ve çok ses müziğidir. İcra sırasında müzisyenlerden biri bütün melodi ve ritim akışını değiştirebilir. Diğer müzisyenler ona kolaylıkla ve ustaca uyum sağlarlar. Doğaçlama esnasındaki temadan uzaklaşma ve çeşitlilik arayışına karşın, belli noktalarda ana temaya geri dönülür. Caz hem bir topluluk müziği hem de aynı zamanda bireysel müziktir. Yalnız, icracılar genellikle birbirine denk yetenekte olmalıdır.

Caz, bu havai ve değişken yapısı ile, alışkın olmayan kulaklara ilk başta çok karmaşık, anlaşılmaz gelebilir. Hatta bu müziği kakafoni gibi değerlendirmesine bile neden olabilir. Ancak belli bir kulak alışkanlığı geliştikten sonra, genellikle dinleyicinin en sevdiği müzik türüne dönüşür.

Bir caz müzisyeninin sahnede doğaçlama ve müzisyenlerin birbirlerini nasıl tolere ettiklerine dair yaptığı TED konuşması da aşağıda:

Müzikle bağlantılı diğer yazılar:

Türk Pop Müziği Denen Zavallılık—1

Türk Pop Müziği Denen Zavallılık—2

About reset

Kimin söylediğini bırak, ne söylediğine bak.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: