Orta Çağ Avrupalıları Niye Pisti?

Avrupa’da Roma döneminden 14. yüzyıla kadar yıkanma kültürü vardı. 13. yüzyılda sabun üretimi büyük bir endüstri haline gelmişti. Avrupalılar yemeklerden önce ve sonra ellerini yıkarlar, ayrıca da misafirlere birlikte yıkanma teklif ederlerdi. (Birlikte yıkanma, hamam geleneğinin bir devamı gibiydi, yadırganmıyordı.) Roma döneminde her yere hamamlar yapılıyor, buralarda her gün saatlerce yıkanılıyor, günün önemli bir bölümü hamamlarda geçiriliyordu.

Orta Çağda yıkanma alışkanlığının giderek yok olmasının çeşitli sebepleri vardır:

1. Hamamlarda Fuhuş Yapılması: Hamamlar fuhuş yuvasına çevrildiği için Papa tarafından hor görüldü ve hatta yasaklandı. “İyi Hristiyan pis olur,” dendi.

5-12-listverse

2. Veba Salgını: 14. yüzyılın ortalarında Avrupa’yı kasıp kavuran bir veba salgını gerçekleşti. Bu salgın sırasında doktorlar insanlara yıkanmamalarını, çünkü yıkanmanın vücuttaki delikleri açarak kişiyi hastalık yapan kötü ruhlara ve diğer etkilere açık hale getireceğini söylediler. (O zamanlar mikrop ve virüsler bilinmiyordu…)

3. El Emeğinin Pahalanması: Roma’nın çöküşünden sonra Avrupa’da kölelerin sayısı giderek azalmıştı. Bu nedenle el emeği pahalandı, bu da yaşam maliyetini arttırdı. 13. yüzyıla kadar sabun bulunmadığı için temizlik amacıyla vücuda yağlar sürülüyor, sonra bu yağlar köleler tarafından tahta spatulalarla kazınıyordu. Ayrıca hamamları inşa edenler ve daha sonra da bu hamamlarda çalışanlar, odun kesip getirenler, suyu ısıtanlar ve hamamları temizleyenler hep kölelerdi. Köle emeğinin kıtlaşmasıyla birlikte, yıkanmak ve temizlenmek ucuz olmaktan çıktı.

4. İklim Koşulları: 13. yüzyıldan itibaren Avrupa’nın iklimi soğumaya başladı.(yaklaşık 1250–1850 yılları arasında yaşanan ve Küçük Buz Çağı diye adlandırılan dönem.) Bu soğuk iklim koşulları sosyo-kültürel yapıda büyük değişiklikler yarattı. Bu değişiklikler alt sınıflarla üst sınıfları farklı biçimde etkilemiştir:

Üst sınıflar: Soğuk dolayısıyla ev içinde geçirilen sürenin artmasıyla bağlantılı olarak şu değişiklikler gerçekleşmiştir: Büyük evlerin odalara bölünmesi ve bacaların kullanılmaya başlanması, el örgüsünün, düğmelerin, alçı kaplamaların ve cam pencerelerin yaygınlaşması, hijyen anlayışının gelişmesi, el yıkama, çatal kullanma gibi adetlerin ortaya çıkması, evde bulunan şömineler sayesinde sıcak suyun ve tuvaletlerin kullanılmaya başlanması, ev içinde oynanan oyunların yaygınlaşması (kağıt ve masabaşı oyunları), cam üretiminin hızlanması nedeniyle oduna olan talebin artmasıyla birlikte kerestenin pahalanması vs.

Alt Sınıflar: İklimdeki bu değişim alt sınıfları tam tersi bir yönde etkilemiş, bunların giderek temizlikten uzaklaşmasına neden olmuştur.

5. Hamamların Kamu Hizmeti Olmaktan Çıkması: Roma döneminde zenginler hamamlara sponsor oluyor, giderlerin çoğunu kendi ceplerinden karşılıyor, böylelikle halkın sempatisini kazanıyorlardı. Ancak, Roma çöktükten sonra bu gelenek kayboldu. Artık zengin ve soylu sınıf halkın yararına olan kamu harcamalarından kaçınmaya başladı. Bu nedenle hamamlar bir bir kapandı…

Nitekim sömürgecilik ve sanayi devrimiyle birlikte zenginliğin artması sonucunda temizlik kültürü Avrupa’da giderek yaygınlaşmıştır. Sömürgecilikle birlikte mal ve hizmetlerin miktarında büyük artış olmuştur.

Temizliğin yaygınlaşmasında teknolojik gelişmelerin (buhar makinesi, ağır sanayi, kimya sanayi) yanı sıra İngiltere’de bol miktarda kömür yataklarının keşfedilip kullanılmaya başlanmasının da etkisi vardır

Kaynaklar:

1. Ortaçağda Endüstri Devrimi, Jean Gimpel, TÜBİTAK YAYINLARI.

2. Connections I, Bölüm 6 “Thunder In The  Skies” by James Burke, Belgesel, BBC.

3. Western Civilization History European Society, Steven Hause ve William Maltby.

4. Yanlış Bilinen 6 Saçma Ortaçağ Miti.

5. Orta Çağ Avrupasında Banyo Yapmak Neden Yaygın Değildi?

About reset

Kimin söylediğini bırak, ne söylediğine bak.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: